Gebruikerswaardering: 0 / 5

Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

Delfzijl, 15-02-2017

Afgelopen vrijdag werd het -15 graden op de poolkap, terwijl het normaal in de poolnacht 30 graden vriest...

Terwijl we in ons land bijkomen van het zoveelste flitswintertje is het op de Noordpool extreem warm. Afgelopen vrijdag 10 februari steeg de temperatuur op op de poolkap naar -15 graden, terwijl het normaal 30 graden hoort te vriezen. Het is niet de eerste keer dat de temperaturen deze winter de pan uitrijzen. Ook in november en in december piekte de temperatuur op de Noordpool naar ongekend hoge waarden.

Drie hittegolven

Drie ‘hittegolven’ tijdens de poolnacht waarin het ijs zich normaliter herstelt en aangroeit, is zeer uitzonderlijk. Een plotselinge kortdurende opwarming in het Poolgebied in de winter komt voor sinds 1950. Ook in de winters van 2014 en 2015 kwam het tot een kortdurende warmte-explosie. Het is echter nog nooit voorgekomen dat het 2, laat staan 3 keer tot een “hittegolf “ komt in de winter.

Wereldwijde opwarming

De aangroei en smelt van het Noordpoolijs is van verschillende factoren afhankelijk, die elkaar ook weer beïnvloeden. Duidelijk is dat de wereldwijde temperatuurstijging als gevolg van het versterkt broeikaseffect de bron van de dramatische smelt van het Noordpoolijs is.

Diepe, steeds noordelijker voorkomende depressies

Direct verantwoordelijk voor de enorme temperatuurstijging vorige week is een grote depressie op de Atlantische Oceaan. Aan de voorzijde van dit druksysteem werd met stevige zuidenwinden milde lucht afkomstig van gematigde breedten naar het gebied ten noorden van de 80ste breedtegraad aangevoerd. Diepe depressies komen in deze tijd van het jaar vaker voor op de Atlantische Oceaan, maar dat ze zo noordelijk trekken met warme zuidenwinden is iets van de laatste jaren. Mogelijk heeft het te maken met het feit dat we als gevolg van zeeijssmelt een steeds groter gebied met warm water zien boven de Noord-Atlantische Oceaan aan de zuidrand van de Noordpool. Depressies voelen zich thuis boven relatief warm zeewater en kunnen gemakkelijk met zuidelijke winden warme lucht naar het Poolgebied aanvoeren.

Dramatische gevolgen voor het zeeijs

De temperatuur stijgt in het poolgebied tenminste twee keer zo snel als het wereldwijde gemiddelde. De extreme temperaturen hebben een groot effect op het zeeijs. De veranderingen zijn vooral te zien in de zomer als het ijs smelt. Dit keer zijn de veranderingen in de winter enorm. Tijdens de poolnacht groeit het ijs normaal aan. Afgelopen winter gebeurde dat mondjesmaat en zien we op dit moment een recordlaag ijsvolume en oppervlak aan de vooravond van het zomerseizoen. Door deze slechte start van het smeltseizoen en alle factoren die de smelt beïnvloeden, zoals bijvoorbeeld het warmer wordend water rondom de Noordpool, zal het ijs in de zomer mogelijk een nieuw wereldrecord opleveren en is een ‘Rondje om de Noord’ straks weer mogelijk.

Afzwakkende straalstroom

De snelle opwarming van de Noordpool en de smelt van het zeeijs hebben mogelijk ook gevolgen voor het weer ons. De temperatuurgradiënt tussen de Noordpool en de evenaar neemt af. Ten gevolge hiervan neemt de kracht van de straalstroom af. De straalstroom meandert over het noordelijk halfrond, is de transportband voor depressies vanuit het westen en overheersend westenwinden. Indien de straalstroom afzwakt in de winter zien we in plaats van een doorstroomde, zonale, westcirculatie vaker een meanderende, meridionale stroming. Afgelopen winter ontbrak de weststroming en domineerden hogedrukgebieden op het Europese continent. Met winden uit de oost- en zuidhoek werd diverse malen koude lucht naar ons land aangevoerd met in januari en februari sneeuw en ijs.

Bronnen: MeteoGroup, Washington.post, Climate Reanalyzer, Arctic Sea Ice News, Danish Meteorological Institute