J a a r o v e r z i c h t    2 0 0 3

Onderstaand overzicht vermeldt de meest bijzondere, extreme of opvallende gebeurtenissen in het weer en klimaat over het afgelopen jaar. Voor meer info zie www.meteonet.nl.
JANUARI - FEBRUARI - MAART - APRIL - MEI - JUNI - JULI - AUGUSTUS - SEPTEMBER - OKTOBER - NOVEMBER - DECEMBER

J A N U A R I

laagste temp. -16.8 Nieuw Beerta (9)
hoogste temp. 13.2 Maastricht (2)

  • Behalve in Nederland neemt ook in België, Noord -Frankrijk, Duitsland en Groot -Brittanië aan de start van 2003 de wateroverlast door de aanhoudende regenval toe. De rivieren zwellen flink aan. In Borgharen komt het tijdelijk boven de 45 m boven NAP.
  • Op 6 januari legde gladheid de ochtendspits lam. De verkeerscentrale TIC telde op het drukste moment 66 files met een totale lengte van 515 kilometer.
  • Een koudegolf teistert grote delen van Azië waarbij medio januari meer dan 800 mensen om het leven komen.
  • De al maanden aanhoudende droogte in Australië houdt aan. Boeren zitten met de handen in het haar nu de oogst dreigt te mislukken.
  • In het noorden van Europa zijn de Finse Golf, de Golf van Riga bij Estland nagenoeg dichtgevroren en is de Botnische Golf tussen Zweden en Finland is voor zo'n 50-60% bevroren.
  • Op sommige plaatsen zijn er vijf achterenvolgende nachten met strenge vorst te beleven met -16,8 °C in Nieuw Beerta op 9 januari.
  • Eind januari stroomt zeer zachte lucht West-Europa binnen. Het Engelse januarirecord ging 27 januari voor de bijl. In East Malling, Kent werd het 17,1º in Nederland bedroeg de hoogste temperatuur eind van de maand 11,2 in Westdorpe en Cabauw (de allerhoogste waarde 13,2 graden in Maastricht op 2 januari).
  • Op 28 januari trok een actieve buienlijn over het zuiden en midden van het land. De buien gingen plaatselijk vergezeld van actief onweer, zware windstoten en hagel.
  • De dikte van de ozonlaag is boven Nederland nog nooit zo dik geweest als op 30 januari: 538 Dobson eenheden. Sinds januari 1994 wordt de ozonlaag boven Nederland gemeten met het Brewer meetinstrument. Het vorige record van 511 Dobson eenheden op 9 maart 1999 werd hiermee gebroken. Normaal voor eind januari is 350 Dobson eenheden.
F E B R U A R I

laagste temp. -12.4 vlb. Twenthe (1)
hoogste temp. 17.1 Arcen (27)
  • Aan het begin van de maand kwam een wens voor velen uit: er viel eindelijk sneeuw. Urenlang sneeuwde het licht en kon desondanks het sneeuwdek aangroeien naar 5 tot 10 cm. Vooral in het zuidwesten (Zeeland en Zeeuws Vlaanderen) ligt veel sneeuw, 10 tot 20 cm, plaatselijk zelfs nog iets meer. Dat leverde veel plezier op bij veel mensen. Kinderen pakten massaal de slee. Ook honden hadden veel lol in de witte, koude poedersneeuw.
  • In Zeeland bezocht op 1 februari Koningin Beatrix een herdenkingsplechtigheid en een tentoonstelling ter nagedachtenis aan het feit dat 50 jaar geleden de Watersnoodramp uitbrak. Lees onze speciale pagina 50 jaar Watersnoodramp>>>
  • Een windhoos richtte 4 februari voor miljoenen euro's schade aan aan drie kassen van een komkommer- en paprikateler in het Friese Sexbierum. Twee mannen liepen snijwonden op aan hoofd en handen.
  • Hevige sneeuwval zorgde een dag later in het zuiden van Duitsland voor een grote verkeerschaos. Vooral in de deelstaat Beieren deden zich talrijke ongevallen voor.
  • Langs de oostkust van de Verenigde Staten leidde zware sneeuwval voor een flinke en grootschalige chaos. Op sommige laaggelegen plaatsen viel in korte tijd meer dan 1 meter verse sneeuw. In Washington en Boston waar lokaal 50, resp. 70 cm viel, werd de noodtoestand uitgeroepen. Er kwamen daarbij zeker 60 mensen om het leven.
  • In De Bilt werden 158 uren zonuren geregistreerd terwijl het langjarige gemiddelde 79 bedraagt. Daarmee is deze maand de zonnigste februari sinds 1901 geworden.
  • Opvallend in de tweede helft van de maand was het soms uitzonderlijk grote dagelijkse verschil tussen de minimum- en maximumtemperatuur. Zo vroor het in de vroege ochtend van de 26e in Soesterberg -6,7 °C, in de middag werd het 13,4 °C, een verschil van 20,1 °C.
  • Van 10 tot en met het 27 februari viel in het grootste deel van het land geen meetbare hoeveelheid neerslag. De lengte van dit droge tijdvak is bijzonder maar niet uitzonderlijk.
M A A R T

laagste temp. -5.4 vlb. Twenthe (14)
hoogste temp. 22.0 Eindhoven (24)
  • Bij de start van maart konden we melding maken van een recordzonnige winter: gemiddeld over het land was de winter zeer zonnig met ca. 265 zonuren tegen 172 uren normaal. In De Bilt scheen de zon ca. 265 uren tegen 175 zonuren normaal. Hiermee was de winter de zonnigste vanaf 1901. Het was ook sinds 1996/1997 niet meer zo'n koude winter: in De Bilt was de temperatuur gemiddeld 2,4 °C over de drie wintermaanden tegen een langjarig gemiddelde van 3,3 °C.
  • Door het ontbreken van sneeuw werden de beroemde Iditarod-hondensleewedstrijden in Alaska twee dagen vertraagd. De start, die normaal in Anchorage ligt, werd 400 km noordelijker verlegd naar Fairbanks. Het is de eerste keer in 30 jaar dat het 1800 km lange traject moest worden veranderd i.v.m sneeuwtekort.
  • De winter keert in Moskou terug wat het aantal ‘vrieskou-doden’ op 350 bracht. In Nederland breekt het voorjaar verder door. Tientallen exotische dieren, vooral tropische papegaaien en Arabische kamelen, werden de afgelopen winter doodgevroren in een dierentuin in het zuiden van Italië.
  • Brazilië slaagt er niet in honderden bosbranden in het Amazone-woud onder controle te krijgen. In de staat Roraima in het noorden van het land woedden bijna 700 bosbranden. Dit jaar was het daar extreem droog.
  • Op 16 maart werd in de Bilt de hoogste luchtdruk voor de maand maart gemeten, althans sinds 1900. Om 08.00 uur Ned. wintertijd werd een stand van 1043,8 hPa gemeten, in 1929 werd op 1 maart 1043,3 gemeten, het vorige record.
  • 24 maart leverde het op veel plaatsen zeer zonnige weer de eerste warme dag van dit lenteseizoen op. In Eindhoven werd het warmst: 21,9 graden. De Bilt haalde 20,3, elders liepen de maxima van 16 tot 21 graden uiteen. Op Terschelling bleef in Hoorn de temperatuur bij 12,6 steken.
  • De opmars van de Amerikanen en Britten die op weg zijn naar de Irakese hoofdstad Bagdad werd door de soms zeer zware zandstormen behoorlijk afgeremd.
  • In De Bilt scheen de zon 199 uren tegen normaal 114. Daarmee komt maart 2003 op de eerste plaats in de rij van zonnigste maartmaanden sinds 1901. Van de 13e tot en met het einde van de maand viel in een groot deel van het land geen meetbare hoeveelheid neerslag. Met een gemiddelde temperatuur in De Bilt van ca. 7,4 C tegen 5,8 C normaal was de maand zeer zacht.
A P R I L

laagste temp. -7.9 vlb. Hupsel (8)
hoogste temp. 26.1 Volkel (15)
  • Het winterse weer keerde begin van de maand even in de Alpen terug. In grote delen van Oostenrijk werd voor een vers lading sneeuw gezorgd. In Salzburg werd tussen de 20 en 50 cm van het witte goedje achtergelaten.
  • De al maandenlange durende droogte veroorzaakte in natuurgebieden in o.m. Wassenaar en bij het Drentse Schipborg voor grote branden. Brandweerkorpsen in verscheidene delen van Nederland hadden tevens hun handenvol aan bermbrandjes langs spoortrajecten.
  • Op 15 april werd o.m. in Volkel en in Ell (bij Weert) de eerste zomerse dag opgetekend. Om 16.00 uur werden daar resp. met 25,2 en 25,1 graden de zomerse grens overschreden. Maximaal kwam Volkel uit op 26,1 graden. Ook Eindhoven, Ell, Arcen, Gilze-Rijen en Wilhelminadorp alsmede enkele amateurstations noteerden een zomerse dag.
  • Door het mooie weer en de late paasdagen werden deze feestdagen een topper voor de toeristenbranche. Ruim 875.000 buitenlanders kwamen het paasweekeinde naar ons land, 50.000 meer dan verwacht werd. Een half miljoen Nederlanders ging in eigen land op vakantie, 100.000 meer dan vorig jaar. Ongeveer 250.000 Nederlanders brachten de paasdagen in het buitenland door.
  • De brandweer had tijdens het paasweekeinde druk met vele bos- en heidebranden, vooral in de provincie Drenthe.
  • Op 22 april was het Atlantische orkanenseizoen wel heel vroeg begonnen; Ana, de eerste in de rij van namen, ontpopte zich tot een ware tropische storm, ruim 700 km ten oost-zuidoosten van Bermuda.
  • Door hevige regenval eind april werden grote delen van het noordoosten Argentinië onder water gezet. Meer dan 10.000 mensen vluchtten uit hun huizen. In Santa Fe, 400 km ten noordoosten gelegen van Buenos Aires, viel tot overmaat van ramp ook nog eens de stroom uit en kwam het water tot aan de heupen. Het kinderziekenhuis van Santa Fe moest haar 140 patiëntjes evacueren, maar ook dit gaf problemen omdat een aantal hoofdstraten onbegaanbaar waren geworden.
  • In De Bilt werden 228 zonuren geregistreerd tegen 158 normaal. Hiermee staat april 2003 op de vijfde plaats in de rij van zonnigste aprilmaanden sinds 1901
  • Op de 25e landelijk bezien 14 mm neerslag. Op die dag veroorzaakte de wind bovendien schade in Geldrop.
  • In De Bilt werden in april 10 vorstdagen genoteerd, het langjarig gemiddelde bedraagt vier. Een dergelijk hoog aantal vorstdagen is sinds 1929 niet meer voorgekomen. De maand eindigde met gemiddeld 10,0 graden 1,6 graden zachter dan gemiddeld.
    Opnieuw was na de recordzonnige maanden februari en maart deze maand opnieuw zeer zonnig verlopen.
M E I

laagste temp. 0.4 Hupsel (7), Leeuwarden (16)
hoogste temp. 29.4 Ell (30)
  • Op 2 mei veroorzaakten zware windstoten plaatselijk schade, met name in het westen van het land. De windstoten deden zich voor tijdens actieve onweersbuien. Flinke schade werd vooral aangericht in Zuid-Holland. Met name langs de lijn Boskoop, Bodegraven, Alphen aan den Rijn, Noorden en Leimuiden werd volgens de brandweer zwaar getroffen. In het plaatsje Noorden werd 6000 vierkante meter kassen vernield. Omgevallen bomen en een blikseminslag hinderden het treinverkeer. Op de Stadslijn tussen Den Haag en Zoetermeer reden vrijdagavond door de omgewaaide bomen een paar uur minder treinen.
  • Zeker vier tornados hebben 4 mei huisgehouden in het gebied rond Kansas City in de Amerikaanse staat Missouri. Volgens de televisiezender CNN overleefden tenminste twintig mensen het natuurgeweld niet. Honderden mensen raakten gewond en honderden huizen en bedrijven liepen deels zware schade op.
  • De wintertrein deed op 7 mei nog even z'n rondje in Spanje. De steden Segovia en Avila in het midden van het land raakten in de morgen ingesneeuwd. In de loop van de dag smolt deze al snel weer weg.
  • Op 13 mei viel in een half uur tijd in Wenen 61 liter per m² uit een onweersbui, die vergezeld ging van hagel. Hiermee staat deze hoeveelheid op eenzame hoogte in de Oostenrijkse hitlijsten over de laatste tientallen jaren. De temperatuur viel terug van 22°C naar 15°C.
  • Na de lange droogte werd het zuidoosten van Australië getrakteerd op fikse regenval. In Wallongung, even onder Sydney, viel in 2 dagen tijd 235 mm. Regelmatig komen overstromingen voor.
  • Na dagenlange regenval en overstromingen wordt in Sri Lanka de trieste balans opgemaakt: in het zuiden van Sri Lanka liep het dodental op tot 300 slachtoffers. Het is volgens de overheid de ergste weerkundige ramp in 50 jaar tijd.
  • Op 28 mei bracht het KNMI een nieuw rapport uit over de toestand van het klimaat in Nederland. Het eerste exemplaar werd tijdens een informatieve bijeenkomst uitgereikt aan demissionair staatssecretaris Melanie Schultz van Haegen van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat. De toestand van het klimaat in 2003 biedt nieuwe inzichten in de oorzaken van de opwarming in Nederland, veranderingen in het windklimaat en de invloed van de ozonlaag op het Nederlandse klimaat. Het rapport gaat uitvoerig in op de nieuwste klimaatgegevens en de toekomst van het klimaat in Nederland.
  • In India had een zware hittegolf in amper twee weken tijd aan meer dan 900 mensen het leven gekost. De temperaturen overschreden in sommige delen van het land de 48 graden. Het zwaarst getroffen gebied vormde de zuidelijke staat Andhra Pradesh, met meer dan 700 doden.
  • Op 29 mei, Hemelvaartsdag, werd in De Bilt met 25,9 °C de eerste zomerse dag (maximumtemperatuur >=25,0 °C) van het jaar genoteerd.
J U N I

laagste temp. 5.2 Ell (21)
hoogste temp. 30.6 Eelde (2)
  • Tijdens zware regenval en dito onweersbuien in het noorden van Frankrijk raakten begin juni tenminste 2 mensen gewond. Vooral Normandië en de hoofdstad Parijs werden onder het weerkundige vuur genomen. De zwaarste overstromingen waren in de namiddag aan de kust van Trouville-Sur-Mer. Daar raakten een vrouw en haar kind gewond tijdens een aardverschuiving. In de haven buitelden de auto's over elkaar, meest in de haven zelf, doordat de wateroverlast zodanig was dat ook auto's drijfvermogen kregen. Op sommige plaatsen stond het water 1 meter hoog. In Parijs zaten zo'n 10.000 huishoudens zonder stroom.
  •  Flinke buien met regen, hagel en onweer waren 2 juni boven ons land. Het KNMI-weerstation Marknesse kreeg die dag een ware wolkbreuk te verduren met in 2,5 uur tijd 111 mm in de regenmeter, in totaal viel er 116 mm. Bovendien kwamen er flinke windstoten voor.
  • Op 8 juni trok in de ochtend een buienzone van zuidwest naar noordoost over Nederland. Opvallend was het feit dat door vele waarnemers in alle delen van ons land rolwolken werd gezien (foto: rolwolk in Wijk en Aalburg).
  • 17 juni: een verzengende hittegolf kostte in Italië het leven aan minstens elf mensen. De temperatuur liep op tot tussen de 35 en 40 graden Celsius. Zo werd het in Rome ruim 39 graden. De meeste doden waren bejaarden in het noordoosten van het land waar de bovengemiddelde temperaturen en hoge vochtigheid leidden tot uitputting.
  • Grote delen van Europa puften vanaf de 20e van het ene na het andere hitterecord. In Zuid-Duitsland klom het kwik tot 35°C, voor deze maand werd het de heetste juni-maand sinds mensenheugenis. In Spanje moest de brandweer van de ene naar de andere bosbrand uitrukken en Frankrijk had zijn eerste spoorwegproblemen en bosbranden in Bretagne. De hoogste junitemperatuur sinds de laatste 60 jaar werd in Gourdon gemeten: 40.7 °C.
  • Op 26 juni beviel RTL4 weervrouw Helga van Leur van haar tweede zoon, genaamd Laurens. Hij woog bij de geboorte 3800 gram en was 54 cm lang.
  • Met in De Bilt een gemiddelde temperatuur van 17,8 °C tegen normaal 15,2 °C was de maand juni zeer warm en kwam hiermee samen met 1930 op een gedeelde derde plaats in de rij van warmste juni-maanden sinds 1901, na 1917 (18,3) en 1976 (18,0). De eerste decade (1 t/m 10 juni) was met 18,8 graden de warmste van de maand.
  • In De Bilt werden het uitzonderlijk hoge aantal van 27 warme dagen genoteerd, normaal komen er 12 warme dagen voor. Vanaf 1901 werden er alleen in 1930 nog meer warme dagen genoteerd: 28.
  • Met name op de 2e, 4e en de 8e vielen plaatselijk grote hoeveelheden neerslag tijdens buien met onweer, waarbij lokaal ook zware windstoten voorkwamen, die soms grote schade veroorzaakten.
J U L I

laagste temp. 6.8 Wijk aan Zee (13)
hoogste temp. 35.8 Arcen (16)
  •  De hittegolf die o.m. in Europa heerste viel ook Turkije ten deel. Twee mannen in Sanliurfa, in het zuidoosten van het land, besloten 6 juli tot een tot nu toe ongewoon experiment. Zij bakten een spiegelei en een paar schijfjes worst op het hete asfalt bij temperaturen van 44 graden in de schaduw. Twintig minuten later was het ei klaar. Of zij ook hun middageten zelf hebben verorbert vertelt het verhaal niet.
    Tegelijkertijd hadden de zware moessonregens in India tot nu toe aan 100 mensen het leven gekost. Sinds het begin van het regenseizoen waren alleen al in Bangladesh 90 mensen om het leven gekomen. In Bangladesh, waar 2/3 van het gebied onder water stond, waren rond de 1 miljoen mensen dakloos geraakt.
  • In het oosten van China, in de provincie Abhui, moesten door diverse dijkdoorbraken 17.000 mensen in veiligheid worden gebracht. De opzettelijk doorgestoken dijken moesten er voor zorgen, dat het naar recordhoogte gestegen water van de rivier de Huaihe, de rivier zou gaan ontlasten wat uiteindelijk ook lukte. Meer dan 500 mensen komen door het natuurgeweld om het leven.
  • Op 15 juli werd de eerste etappe van de Nijmeegse Vierdaagse gelopen. Voor 827 van de 44.812 gestarte wandelaars bleek deze etape al teveel gezien de enorme warmte. Sinds 1995 was dit de warmste Nijmeegse Vierdaagse bij middagtemperaturen van 30-32 graden.
  • In het zuiden van Frankrijk werden duizenden mensen op o.m. campings geëvacueerd vanwege grote bosbranden die er woedden.
    Frankrijk kreeg te maken met extreme droogte en hitte met op veel plaatsen, ook in het midden en noorden, temperaturen van 35 tot 42 graden. Naast Frankrijk leidde ook veel bos in Portugal van de enorme bosbranden. Meer dan vijfhonderd brandweermannen gingen de brandhaarden te lijf. De branden woedden vooral in het pijnbomenwoud van Serta, 100 kilometer ten noordoosten van de hoofdstad Lissabon.
  • Het peil van de grote rivieren in Nederland daalde gestaag. Later in augustus bereikt Lobith zijn laagste stand.
  • Op 21 juli veroorzaakte kortdurend noodweer lokaal windschade in de Achterhoek. Op 23 en 28 juli werden boven het IJsselmeer diverse volledig ontwikkelde waterhozen waargenomen.
A U G U S T U S

laagste temp. 5.8 Hupsel (16)
hoogste temp. 37.8 Arcen (7)
  • Van 31 juli tot en met 13 augustus bereikte de maximumtemperatuur in De Bilt dagelijks tenminste de 25,0 °C (zomerse dag) waarbij op zeven dagen 30,0 °C (tropische dag) of meer werd gehaald. Daarmee was dit officieel de 34e hittegolf sinds 1901. De zeven tropische dagen betekenden in De Bilt voor augustus een nieuw record. De hittegolf leverde in Arcen een aaneengesloten periode van 12 tropische dagen op. Op drie dagen steeg de temperatuur in onder andere Arcen zelfs tot boven de 37 °C; op 7 augustus tot 37,8 °C. Deze waarde komt in de buurt van de hoogste temperatuur die ooit in Nederland is gemeten: 38,6 °C op 24 augustus 1944 in Warnsveld.
  • Van 1 tot en met 27 augustus viel er in een groot deel van het land geen of slechts enkele millimeters neerslag. Door de geringe hoeveelheid neerslag in combinatie met het vaak zonnige, warme weer was de verdamping groot. Het neerslagtekort (neerslagsom minus verdamping) dat gedurende de voorgaande maanden reeds was ontstaan liep hiermee verder op tot maximaal ca. 240 mm gemiddeld over het land. Een dergelijk neerslagtekort treed minder dan eens per 20 jaar op. In de westelijke helft van het land bereikte het neerslagtekort lokaal waarden van ruim 300 mm. De lokale droogte in combinatie met de uitzonderlijk lage afvoer van de grote rivieren leidde tot problemen voor o.a. de agrarische sector, het waterbeheer en energieproducenten.
  • In totaal gingen alleen al in het zuiden van Frankrijk meer dan 3.000 hectare bos in vlammen op.
  • De hitte die Europa in haar greep had, zorgde voor nooit geziene taferelen in de Zwitserse bergen. Zelfs op 4.000 meter hoogte smolt het ijs van de gletsjers, een zeer uitzonderlijk fenomeen!
  • Door de aanhoudende hitte bereikte het water van de MIddellandse Zee lokaal een temperatuur van 32°C, 4 tot 5°C meer dan het langjarig gemiddelde en voor sommige meetpunten de hoogste waarde sinds 45 jaar.
    Het Noordzeewater aan de kust bereikte een recordwarmte van 22 tot 25 graden Celsius. Het Rijksinstituut voor Kust en Zee stelde dat het water zeker sinds 1990 niet zo warm is geweest. Over zeker tweederde deel van de Noordzee (m.u.v. het noordwestelijke en noordelijke deel) was het water aan de oppervlakte meer dan 17 graden warm, een uniek verschijnsel.
  • De hittegolf hield in Europa lang stand. In veel landen bereikten de middagtemperaturen regelmatig 35 tot 40 graden. In enkele landen sneuvelden ook de alltime records. In Kent (in Gravesend) werd het 38,1 graden, een verbetering van 1 graad t.o.v. het oude record van 1990 in Cheltenham. In Nederland werd in Arcen op 7 augustus 37,8 graden gemeten, nog 0.8 graden onder het absolute record van 23 augustus 1944 in Warnsveld. In totaal bereikte Arcen op 3 dagen in augustus een temperatuur van meer dan 37 graden.
  • Door de lage waterstanden in de riviere besluit men in Zuid-Holland om tijdelijk zout water vanaf de Noordzee en Nieuwe Waterweg binnen te laten stromen. In Schiedam-Oost kon men zelfs zeevissen vangen. Op 25 kilometer afstand van de zee ving iemand twee zeetongen en een botje.
  • Medio augustus veroorzaakten zware buien in de stad Tan-Tan, in het zuidwesten van Marokko, overstromingen. Zeven mensen raakten hierdoor gewond. Door de regen werd Tan-Tan met zijn 24.000 inwoners in tweeën gesplitst en raakten beide delen totaal geïsoleerd van elkaar. De autoweg naar de zuidelijk gelegen stad Smara werd door overstromingen geblokkeerd. Normaal valt er in dit gebied slechts 150 mm per jaar.
  • Het peil in de Europese rivieren zakte verder. De Rijn bereikte bij Lobith op 17 augustus 08.40 uur een recordlage stand van 7.17 m boven NAP. Sinds middernacht zakte het peil onder het vorige record dat op 7.22 m stond (13 september 1991). Voor de scheepvaart leverde de recordlage rivieren grote problemen op. De schepen kunnen maar 1/4 tot 1/3 deel van de maximale hoeveelheid vracht meenemen.
  • Op 18 augustus kwam in de ochtend een vliegtuig van maatschappij Easy Jet in Zwitserland in de problemen doordat het toestel 10 minuten na de start in Geneve in een CB (buienwolk) terechtkwam met zeer zware hagel. Direct werd daarna een noodlanding gemaakt. Ruiten, radome, lampen en leading edges (de voorranden) van de kist raakten zwaar beschadigd.
  • Op 28 augustus begon het 's avonds in het zuiden van Nederland voor het eerst in weken weer echt te regenen. In Ell (bij Weert) werd om 08.00 uur ( de 29ste) 30 mm in 12 uur afgetapt, andere stations met hoge neerslagcijfers waren Eindhoven 21 mm en Westdorpe met 18 mm. De neerslag leidde tot gladheid op de wegen vooral doordat op asfalt rubber- en olieresten achtergebleven bleven.
  • In De Bilt viel 9 mm tegen normaal 58. Daarmee staat de maand op de derde plaats in de rij van droogste augustusmaanden sinds 1901. Alleen augustus 1991 en 1984 waren nog droger met 6, respectievelijk 7 mm neerslag.
S E P T E M B E R

laagste temp. 1.3 Woensdrecht (25)
hoogste temp. 31.2 Maastricht (20)
  • Het afgelopen zomerseizoen verliep na een even zeer zonnig voorjaar wederom zonnig en daarnaast met 18,6 graden ook 2 graden warmer dan normaal. Het werd niet de warmste zomer maar eindigde na 1947 - wat de topzomer blijft - op een tweede plaats op de ranglijst van warmste zomers. We kunnen eveneens op een zeer droge en zeer zonnige zomer terugkijken waarbij er in De Bilt maar ca. 74 mm aan neerslag viel, waarmee de status droogste zomer werd behaald.
    De zomer telde één hittegolf. Van 31 juli tot en met 13 augustus overschreed in De Bilt de maximumtemperatuur dagelijks de 25,0 °C waarbij op zeven dagen 30,0 °C of meer werd gehaald. Daarmee was dit officieel de 34ste hittegolf sinds 1901.
    Meer in het overzicht van de topzomer 2003 >>>
    In België werd op enkele plaatsen wel de warmste zomer ooit gehaald.
  • Zware buien veroorzaakten lokaal wateroverlast in de omgeving van Tilburg op de 6e en in Gouda op de 7e. Op 7 september werden hoosverschijnselen waargenomen, ondermeer in Assen tijdens de TT-races waar prachtige foto's van gemaakt werden.
  • Een machtige tyfoon trok 11 september over de zuidelijk gelegen eilanden van Japan heen. Tenminste 93 mensen raakten gewond, waarvan 2 zwaar. Een persoon is omgekomen. Als gevolg van de windsnelheden die snelheden tot 198 km/u bereikten en die uitschoten tot 267 km/uur, werden huizen met de grond gelijk gemaakt of beschadigd, knapten hoogspannings- en telefoonmasten als luciferhoutjes en kozen zeker 67 auto's het luchtruim. De elektrische voorzieningen raakten bijna volledig buiten werking. Het zwaarst getroffen door tyfoon Maemi werd het eiland Miyakojima, waar rond de 22.000 huishoudens rond de middagtijd zonder stroom kwamen te zitten. Het was de zwaarste wervelstorm in het gebied van het Japanse eiland Okinawa in 35 jaar tijd. Tenminste 85 Koreanen kwamen om door Maemi die later vooral de havenstad Pusan trof.
  • De Bilt behaalde 20 september een nieuw warmterecord. Nog nooit eerder had het KNMI op dit station zo'n groot aantal dagen in één jaar tijd met een maximumtemperatuur van 20 graden of hoger. Deze dagen worden warme dagen genoemd. De Bilt bereikte rond 11.10 uur de grens van 20 graden en noteerde hiermee haar 114de warme dag. Eerder werden in 1921 en 1947 113 warme dagen geboekt, waarmee 2003 de koppositie heeft ingenomen.
  • Op 19 en 20 september werd het in het zuidoosten lokaal nog tenminste 30,0 °C (tropische dagen). De landelijk hoogste temperatuur, 31,2 °C, werd gemeten in Beek op de 20e. Tropische dagen zo laat in het jaar zijn uitzonderlijk.
  • Op 22 september overleed de Vlaamse weerman Armand Pien, één van de pioniers van de Vlaamse televisie. Hij werd 83 jaar oud. Pien overleed aan een zwaar hartinfarct.
  • De waterstand van de Rijn bij Lobith bereikte op 28 september opnieuw een historisch dieptepunt: 6.91 meter boven NAP.
O K T O B E R

laagste temp. -8.5 vlb. Twenthe (24)
hoogste temp. 19.8 Wilhelminadorp (3)
  • De winter kwam op 7 oktober in de Alpen om de hoek kijken. In het zuiden van Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland zorgde dit tot verkeersoverlast door 10 tot 30 cm sneeuw. Vooral Allgäu kreeg er van langs, daar kwamen binnen 2,5 uur 150 noodoproepen binnen. Wegens omgevallen bomen en gladheid moesten talrijke wegen gesloten worden en het treinverkeer worden stilgelegd.
    Op de Zügspitze viel zelfs 95 cm verse sneeuw.
  • De gemiddelde temperatuur in De Bilt bedroeg 7,5 °C tegen 10,3 °C normaal. Hiermee was oktober de koudste sinds 1974 en de maand eindigde daarmee op de vijfde plaats in de rij van koudste oktobermaanden sinds 1901
  •  In De Bilt werden in totaal acht vorstdagen genoteerd (dagen met een minimumtemperatuur van kleiner dan 0,0 °C) tegen één normaal. In het noordoosten van het land, o.a. op het KNMI-station Eelde, werden vanaf de 16e plaatselijk 14 aaneengesloten vorstdagen geregistreerd. In Eelde was dit het hoogste aantal sinds het begin van de metingen in 1908.
    De nacht van 23 op 24 oktober verliep uitzonderlijk koud. Op de vliegbasis Twenthe werd de landelijk laagste temperatuur genoteerd van -8,5 °C. Dit is de laagste temperatuur die ooit in Nederland in oktober is gemeten. De etmaalgemiddelde temperatuur kwam op de 24e in De Bilt uit op -0,2 °C. Sinds 1901 waren slechts 2 etmalen in oktober nog kouder.
  • Op 24 oktober viel in een deel van het land neerslag in de vorm van sneeuw. Met name in het midden van het land vormde zich enige tijd een sneeuwdek; dit is voor oktober een uitzonderlijk verschijnsel. De laatste keer dat er in oktober op uitgebreide schaal sneeuw viel was in 1975. Tijdens de nacht beleefden we een recordkou waarbij op veel plaatsen matige vorst voorkwam. Op de vliegbasis Twenthe werd voor oktober 's lands laagste temperatuur gemeten van -8,5 graden, op 10 cm boven de grond zelfs -12,0 graden, evenals in 1931(28 oktober Winterswijk -8,5 graden) ; De Bilt noteerde -5,9 graden.
  • Poollicht werd op 29 oktober gezien, o.m. in het oosten en noordoosten van het land. Daar was de bewolking nog niet overal dik genoeg of was het zelfs vrij helder. Het noorderlicht zoals dat op het Noordelijk Halfrond wordt genoemd, is het gevolg van grote uitbarstingen die regelmatig op de zon plaatsvonden.
  • Oktober verliep vrij koud en zonnig. Gemiddeld verliep de maand bijna 3 graden kouder (7,5 tegenover 10,3 °C). Hiermee was oktober de koudste sinds 1974 en eindigde de maand daarmee op de vijfde plaats in de rij van koudste oktobermaanden sinds 1901. De ranglijst wordt aangevoerd door oktober 1905 en 1922 met beide een gemiddelde temperatuur van 6,5 °C.
N O V E M B E R

laagste temp. -2.8 Volkel (12)
hoogste temp. 16.3 vlb. Twenthe (23), Ell (24)
  • De gemiddelde temperatuur in De Bilt bedroeg 8,0 °C tegen een langjarig gemiddelde van 6,2 °C. Daarmee komt de maand op een gedeelde achtste plaats in de rij van zachtste novembermaanden sinds 1901. November was dit jaar zachter dan oktober. Deze maand eindigde met een gemiddelde temperatuur van 7,5 °C. In ruim honderd jaar was november slechts eenmaal eerder zachter dan oktober; in 1994.
  • In de nacht van zaterdag 8 op zondag 9 november namen we voor de tweede maal dit jaar een volledige maansverduistering waar. Een maansverduistering ontstaat wanneer de maan door de schaduwkegel van de aarde trekt. Het resultaat is op veel plaatsen een verbluffend heldere nacht met een prachtig zichtbare maaneclips.
  • Aanhoudende sneeuwval leidde op 9 november in meerdere plaatsen in de Oostenrijkse Alpen tot stroomstoringen. Vooral Oost-Tirol kreeg het zwaar te verduren. Oorzaak van de stroomuitval waren omgevallen bomen die bezweken onder de vracht sneeuw op de takken. Op een aantal wegen werden sneeuwkettingen verplicht gesteld.
  • Door zware moessonregens zijn er door overstromingen en aardverschuivingen meer dan honderd doden op het eiland Sumatra.
  • Op de overbekende truffelmarkt in het Zuid-Franse Carpentras kostte 1 kilo van de begerenswaardige delicatesse aan het begin van dit verkoopseizoen € 450. Oorzaak voor deze extreem hoge prijs is de afgelopen lange en droge zomer die veel minder truffels als normaal liet groeien. De enorme en vooral langdurige hitte heeft de "symbiose" met de bomen, die de truffels doet groeien, in de weg gestaan.
  • 24 november in de ochtend: het regenachtige en sterk nevelige weer veroorzaakte op deze maandagochtend lange files op de snelwegen Rond 8.30 uur stonden er 67 files met een totale lengte van 470 kilometer. Daarmee kwam deze ochtendspits terecht op de vierde plaats van de drukste spitsen aller tijden.
D E C E M B E R

laagste temp. -9.1 vlb. Twenthe (9)
hoogste temp. 16.3 Maastricht (1)
  • Nietsontziende overstromingen veroorzaakten in het zuiden van Frankrijk op 2 december twee doden. In de omgeving van Marseille, Montelimar viel het meest, evenals aan de voet van de Franse Pyreneen. In de Zuid-Franse stad Orange werd het lijk van een 80-jarige man ontdekt die door de rivier de Meyne was meegesleurd. In Marseille, waar zeer lokaal 200 mm viel, werd ook een man vermist.
  • Een dag later leidden hevige onweersbuien in het Australische Melbourne tot overstromingen. In de buitenwijken, in het noorden en westen van de stad (Waterford), kwam er 120 mm regen in twee uur naar beneden zetten. In Viewbank viel 108 mm, Mitcham 99 mm. Volgens ingewijden ging het om de hevigste neerslag sinds 100 jaar. In de in het oosten gelegen buitenwijk Lilydale kwamen meldingen binnen van hagelstenen zo groot als golfballen.
  • Op 10 december werd het record zonnigste jaar verbroken; tot en met dinsdag 9 december stond de jaarsom op 1983,8 zonuren. Op deze dag werd het oude record overtroffen en werd het recordjaar 1959 (1986,1 uren) van de troon gestoten.
  • Op 13 december wordt bekendgemaakt dat de hittegolf van de afgelopen zomer in Europa aan tenminste 20.000 mensen het leven heeft gekost. Deze schatting komt van de Wereldgezondheids Organisatie WHO, die dit rapport presenteerde op de internationale klimaatkonverentie in Milaan. Volgens de klimaat-onderzoekers valt de oorzaak van de hetere Europese zomers niet terug te voeren op het broeikaseffect.
  • Hevige aardverschuivingen na zondvloedige regenval kostten op 20 december op de Filippijnen aan zeker 100 mensen het leven. Velen werden vermist. De aardverschuivingen waren het gevolg van zware regenval door een tyfoon en troffen twee verschillende gebieden op het eiland Leyte en verwoestte bruggen, straten, huizen en zelfs hele dorpen.
  • De noordwesterstorm die op 21 december huishield woedde vooral in het Waddengebied en in een strook langs de noordkust van Friesland en Groningen. In Delfzijl, maar ook op Vlieland en elders op de waddeneilanden werden windstoten van 110 kilometer per uur gemeten. Naast wat omgevallen bomen en afgewaaide dakpannen en dakplaten viel de schade verder mee. Schiphol had veel last van de heersende wind en kon maar twee i.p.v. drie start- en landingsbanen openhouden.
  • Het jaar 2003 was volgens de Verenigde Naties het op drie na warmste jaar in meer dan 15 jaar. Zoals de Wereld Organisatie voor de Meteorologie (WMO) afgelopen dinsdag in Genève meedeelde: de gemiddelde temperatuur is wereldwijd met 0,45 °C gestegen boven het gemiddelde van 15°C genomen over alle twaalf maanden. Het gemiddelde is berekend op basis van de gegevens vanaf 1961 tot 1990.
    Het warmste jaar was 1998 (+0.55°C) gevolgd door 2002 (+0.48°C). De drie tot nu toe hoogste gemiddelden sinds het begin van de metingen in 1861, zijn dan ook in de afgelopen 6 jaar gemeten.
  • Op 29 december wordt gemeld dat dit jaar meer dan 50.000 mensen om het leven zijn gekomen bij natuurrampen, bijna het vijfvoudige van de 11.000 in 2002. Verreweg meeste slachtoffers vielen bij de aardbeving in Iran van vorige week en de hittegolf in Europa van de afgelopen zomer.
    Dat blijkt uit gepubliceerde schattingen van Münchener Rückversicherung, de grootste herverzekeraar ter wereld. Volgens het Duitse bedrijf steeg de economische schade door natuurrampen veel minder sterk dan het aantal slachtoffers, namelijk van 55 miljard dollar tot 60 miljard dollar (48 miljard euro).
  • Het jaar 2003 sluiten we af als een vrij droog, warm en vooral zeer zonnig jaar. Gemiddeld was het in De Bilt 10,4 graden waarmee het jaar 0,6 graden warmer is dan het normaalgemiddelde over de periode 1971-2000. Het gemiddelde minimum bedroeg 5,2 (-0,5 graden lager) en het gemiddelde maximum 15,3 graden (1,6 graden hoger). Vooral de maanden juni, maart en augustus verliepen erg warm, resp. 3,9  3,2 en 3,1 graden warmer dan normaal. Oktober, februari en september waren veel kouder, met een gemiddelde die resp. 3,7  2,4 en 2,2 graden lager lag. Hiermee was oktober de koudste oktober sinds 1974. Er viel in De Bilt 180 mm minder neerslag, in totaal 613 mm. Het aantal uren zon bedraagt 2021 uren (t/m 30 december), ruim 497 uren meer!! Het is daarmee het zonnigste jaar en heeft daarmee ruimschoots het record van 1959 (1986 uren) verbroken.
    In een percentage uitgedrukt komt het er op neer dat de zon 45% van de maximaal mogelijke tijd (4482 uur) scheen, normaal ligt dat op 34 %.
    Er waren o.m. meer vorstdagen (74) en veel meer warme en zomerse dagen (resp. 116 en 48). Er waren 11 dagen met een temperatuur van meer dan 30 graden. Het aantal warme, zomerse en tropische dagen was in het oosten en zuidoosten nog veel hoger.

Bronnen: KNMI/KD, database en journaals Meteonet, foto's met dank aan diversen